Vân Nam

Vân Nam (Yunnan) ở tây nam Trung Quốc, giáp Việt Nam, Lào và Myanmar, là vùng cao nguyên núi non trùng điệp với sông Lan Thương (thượng nguồn Mê Kông) chảy qua. Đây được giới nghiên cứu xem là quê hương khởi thủy của cây trà trên trái đất.

Trong những cánh rừng nguyên sinh Tây Song Bản Nạp, Lâm Thương, Phổ Nhĩ vẫn còn sống những cây trà cổ thụ hàng nghìn năm tuổi — 'trà tổ' của nhân loại. Vân Nam là nơi khởi nguồn của Con đường Trà – Ngựa (Trà Mã Cổ Đạo), tuyến giao thương đưa trà đi khắp Á châu từ hơn nghìn năm trước.

Thổ nhưỡng đất đỏ và đất rừng giàu mùn, tầng dày; khí hậu phân tầng theo độ cao, ngày nắng đêm lạnh, rừng già che chở khiến cây trà lá to (đại diệp chủng) tích lũy hoạt chất mạnh mẽ — nền tảng cho hương vị dày và khả năng lên men lâu năm.

Vân Nam là quê hương của Phổ Nhĩ: trà được ép bánh, để lâu cho vi sinh vật chuyển hóa. Trà sống (sinh phổ) càng để càng quý; trà chín (thục phổ) ủ đống cho hương trầm ấm. Cùng từ cây cổ thụ còn có hồng trà Điền Hồng vị mật ngọt đậm.

Đây là vùng đa dân tộc bậc nhất Trung Quốc — người Bố Lãng, Thái, Cáp Nê, Di… mỗi tộc một tập tục trà riêng; nhiều dân tộc tôn cây trà như thần, gắn trà với tín ngưỡng và lễ hội. Văn hóa 'ăn trà', 'thờ trà tổ' vẫn được gìn giữ.

Địa hình hiểm trở từng khiến giao thương phụ thuộc vào những đoàn ngựa thồ; ngày nay đường cao tốc và đường sắt đã kết nối Vân Nam với cả nước và Đông Nam Á. Phổ Nhĩ trở thành mặt hàng sưu tầm có giá trị như rượu vang, mang lại nguồn thu lớn cho vùng núi.

Trà cổ thụ hái xuân (đầu mùa) là quý nhất; các sơn đầu danh tiếng như Băng Đảo, Lão Ban Chương, Dịch Vũ, Cảnh Mại mỗi nơi một 'sơn vận' riêng. Phổ Nhĩ được ép bánh, gói giấy, tiện cất giữ lâu năm.

Phổ Nhĩ càng để càng quý nếu bảo quản đúng (khô ráo, thoáng, sạch mùi); trà sống lâu năm và trà cổ thụ đơn cây có giá rất cao. Nên tráng trà 1–2 lần rồi hãm; sưu tầm Phổ Nhĩ nay như sưu tầm rượu vang, cần chọn nguồn tin cậy để tránh hàng giả tuổi.